Bu yıl İnsani Gelişme Raporları’nın yirminci yıldönümü kutlanıyor. “Ulusların Gerçek Zenginliği: İnsani Gelişmenin Yolları” adını taşıyan 2010 raporu, kişilerin uzun, sağlıklı ve yaratıcı yaşamlar sürmek; değerli buldukları başka amaçlara ilerlemek ve paylaşılan bir gezegende eşit ve sürdürülebilir bir gelişme faaliyetine aktif olarak katılmak için gerekli özgürlüğünün genişletilmiş hali olan temel insani gelişme kavramını bir kez daha teyit ediyor. Raporda yer alan İnsani Gelişme Endeksi’nde (İGE) Türkiye, sıralamada AB üye ülkeleri ile AB’ye aday olan diğer ülkelerin ve OECD ortalamasının altında yer aldı. Ayrıca Türkiye gibi yüksek insani gelişme kategorisinde yer alan ve (satın alma gücü paritesine göre) kişi başına düşen gayri safi milli gelir seviyesi Türkiye’nin altında olan Bulgaristan, Letonya ve Romanya gibi ülkeler, ortalama eğitim süresi ve beklenen yaşam süresi ortalamaları sayesinde Türkiye’ye kıyasla daha üst sıralarda yer aldı. Benzer biçimde Türkiye, AB’ye aday dört ülke (diğerleri Hırvatistan, Eski Yugoslavya Cumhuriyeti Makedonya ve İzlanda) ile tüm OECD ülkeleri arasında sıralamada en altta yer aldı. 2010 İGE’ye göre Norveç, Avustralya ve Yeni Zelanda İGE kazanımları alanında dünyada lider konumunda; Nijerya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Zimbabve ise yıllık sıralamaların en altlarında yer alıyor. İGE ve diğer endeksler her yıl küresel İnsani Gelişme Raporu’nun bir parçası olarak yayımlanıyor. Küresel İnsani Gelişme Raporları iklim değişikliğinden insan haklarına kadar insanlığın karşı karşıya kaldığı acil sorunlara ilişkin tartışmaları bir çerçeve dâhilinde yansıtıyor. İnsani Gelişme Raporları, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) yetkisinde hazırlanan bağımsız raporlar. Bu raporlar, belirli göstergelerde uluslararası veri toplama yetkisi, kaynağı ve tecrübesine sahip olan uluslararası veri kurumlarına dayanıyor. Rapor ondan fazla dile çevriliyor ve her sene 100’den fazla ülkede yayımlanıyor. 2010 Raporu, Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası Türkiye Ofisleri ile ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Politika Programı’nın ortaklaşa düzenlediği İnsani Gelişme Diyaloğu kapsamında 4 Kasım 2010’da tüm dünya ile birlikte Ankara’da da tanıtıldı. Dünya Bankası Türkiye Direktörü Ulrich Zachau ve ODTÜ Sosyal Politika Programı Meliha Altunışık’ın açılış konuşmasını yaptığı seminerde raporu BM Mukim Koordinatörü ve UNDP Türkiye Mukim Temsilcisi Shahid Najam sunarken, bağımsız İnsani Gelişme Danışmanı Dr. Seyhan Aydınlıgil seminere tartışmacı olarak katıldı.

Kısa Özgeçmişler

Shahid Najam
24 Aralık 2009 tarihinde Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Daimi Temsilcisi olarak Ankara'da görevine üstlendi. Pakistan vatandaşı olan Najam, hukuk ve kamu politikası alanlarında London School of Economics and Political Science’dan, kırsal kalkınma alanında ise Londra’da yerleşik Wye College’den aldığı yüksek lisans diplomaları dahil dört alanda master derecesine sahip. Onbeş yılı aşkın süresi BM sistemi içerisinde olmak üzere 33 yıla yayılan kapsamlı bir iş tecrübesine sahip olan Najam’ın çalışma alanları arasında kamu politikalarının belirlenmesi ve analizi, kalkınma planlaması ve programları, proje ve çalışma planlarının formülasyonu, uygulanması ve izlenmesi, kaynak yaratma ve yönetimi, afet yönetimi ve yardım operasyonları bulunuyor. Najam ayrıca, Pakistan’da Lahor Hükümet Temsilcisi ve Punjap Yatırım ve Ticaret Kurulu bünyesinde üst düzey yönetici görevlerinde bulundu. Najam, BM sistemi içinde de Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) İran Temsilcisi, FAO Yerelleşme (Decentralization) Destek Hizmetleri ve Tanzanya FAO Temsilci Yardımcısı görevleri dahil olmak üzere çeşitli mevkilerde görev yaptı. Ekonomik ve sosyal alanlarda büyük ölçekli kalkınma programlarının formüle edilmesi ve yönetimi Najam’ın önemli çalışmalar yaptığı bir alan. FAO-İran Orta Vadeli Tarım Sektörü Öncelikleri 5 Yıllık Çerçeve anlaşması; yoksullukla mücadele programları, gelir artıcısı programlar, kentsel ve kırsal kalkınma, yoksulluğun yüksek seviyelerde olduğu kırsal kesime yönelik toplumsal hayat ve yönetim açısından "Model Köyler" ile yoksul gecekondu bölgeleri için “Model Mahalleler”, Pakistan Devlet yapısı içinde yetkinin seçimle iş başına gelen yerel yetkililer lehine yerelleştirilmesi (Devolüsyon, Desantralizasyon); Punjap bölgesinde Yatırımı Teşvik Ajansı’nın kurulması söz konusu çalışmalardan bazılarını oluşturuyor.

Ulrich Zachau
Alman tabiyetinde olan Ulrich Zachau 1988’de Dünya Bankasında çalışmaya başlamıştır. O zamandan bugüne Dünya Bankasının Asya, Avrupa, Latin Amerika ve Karayipler bölgelerinde Finans, Strateji ve Araştırma alanlarında çeşitli personel ve yönetim pozisyonlarında görev almıştır. En son görevinde Latin Amerika ve Karayipler bölgesi Başkan Yardımcılığı departmanında Strateji ve Operasyonlar Direktörü olarak hizmet vermiştir. 15 Ocak 2007 tarihi itibarıyle Dünya Bankasının Avrupa ve Orta Asya Bölgesi Başkan Yardımcılığı Departmanına geçmiş ve halen Türkiye Ülke Direktörü olarak görev yapmaktadır. Sn. Zachau, Münih Üniversitesinden matematik ve ekonomi alanlarında mezuniyet dereceleri almış ve Rhodes Bursuyla Oxford Üniversitesinden ekonomi alanında doktora derecesi almıştır. Dünya Bankasına katılmadan önce McKinsey&Co firmasında çalışmış ve Bon Üniversitesinde ekonomi dersleri vermiştir. Nancy J. Walker ile evli olan Sn Zachau iki çocuk sahibidir. Almanca, İngilizce ve İspanyolca dillerini konuşmaktadır.

Ortadoğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Politika Programı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP) ve Dünya Bankası Türkiye Ofisleri, Dünya Bankası’ndan Dr. Jesko Hentschel ve Oxford Üniversitesi’nden Meltem Aran’ı ağırladı. Dr. Hentschel ve Sayın Aran “Türkiye’de Gelecek Nesiller İçin Fırsat Eşitliği” seminerinde, Dünya Bankası’nın “Türkiye: Gelecek Nesiller İçin Fırsatların Çoğaltılması” başlıklı yeni bir raporunun sonuçlarını dinleyenlere aktardı. Konuşmacılar ilk olarak, son yirmi otuz yıl içinde yaşanan gelişmelere rağmen, Türkiye’de hâlâ ihtiyaç sahibi insanlar bulunmasının asıl nedeni üzerinde durdular. 2006 yılında yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre, Türkler, büyük oranda zenginler ve fakirler arasındaki uçurumun kapatılması gerektiğine inanıyor, ayrıca eşitsizliğin yüzde altmış beşinin adaletsizlikten kaynaklandığını düşünüyorlar. Bu durum insanların kendi çabalarının ötesindeki etkenler, diğer bir deyişle insanların hiçbir etkilerinin olmadığı koşullara işaret ediyor. Raporda yer alan bilgilere göre, refah düzeylerindeki eşitsizliklerin üçte biri, eşit olmayan fırsat ve koşullardan kaynaklanıyor. Bu eşitsizlikler nesilden nesle aktarılıyor. Çocukların yaşamlarında başarılı olma şanslarını, büyük baba ve büyük annelerinin sosyo-ekonomik durumlarının büyük oranda etkilediği görülmüştür. Rapor ayrıca, farklı fırsat grupları içinde çocuk gelişim göstergeleri arasındaki zıtlıklara dikkat çekiyor ve düşük fırsat gruplarının, özellikle kızların bu göstergelerde alt sıralarda yer aldığını vurguluyor. Öncelikli politikalardan biri, erken çocukluk gelişimine yatırım yapmaktır. Konuşmacılar, söz konusu raporda erken çocukluk gelişimi politikalarının, fırsat eşitsizliklerinin nesiller arasında geçişini engellemedeki rolünün vurgulandığını da ifade ettiler.

Kısa Özgeçmişler

Jesko Hentschel
Jesko Hentschel şu anda Dünya Bankası Doğu Avrupa ve Orta Asya Bölgesi İnsani Gelişme Sektör Koordinatörlüğü görevini yürütmektedir. Dünya Bankası’ndaki görevi sırasında, Hentschel, Latin Amerika’nın Güney kesimi, Türkiye ve Afrika’nın Hint Okyanusu’na kıyısı olan ülkelerinde Dünya Bankası’nın insani gelişme programlarının koordinatörlüğünü yapmıştır. Wisconsin Üniversitesi (Madison), Konstanz Üniversitesi (Almanya) ve Londra Ekonomi ve Sosyal Bilimler Okulu’ndan ekonomi ve sosyal politika alanlarında lisansüstü dereceleri almıştır. Jesko Hentschel yoksulluk ve yoksulluk karşıtı politikaları değerlendirmede yöntemsel yaklaşımlar üzerine birçok yayın yapmıştır. Dünya Bankası’na katılmadan önce Birleşmiş Milletler’in farklı ajanslarında görev yapmıştır. Jesko Hentschel, Potsdam Üniversitesi’nde de kalkınma çalışmaları alanında dersler vermektedir.

Meltem Aran
Meltem Aran insani gelişme ekonomisti olarak çalışmaktadır ve özellikle yoksulluk, eşitsizlik ve sosyal politikaların dağıtımsal etkisi üzerine araştırma yapmaktadır. Ayrıca son yıllarda, cinsiyet, kadınların toplumdaki rolünün güçlendirilmesi, kaynakların aile içindeki dağılımı ve düşük fırsatlı ortamlarda çocukların durumu konularında da çalışmaktadır. Türkiye’den önce Güney Afrika ve Endonezya’da, yoksulluk ve kamu harcamalarının etkisinin ölçülmesi ve yoksulluğu azaltma programlarıyla ilgili sağlık, eğitim ve sosyal korunma araştırma projelerinde görev almıştır. Meltem Aran yüksek lisans derecesini Harvard Üniversitesi’nde uluslararası kalkınma alanında, lisans derecesini ise Brown Üniversitesi’nde ekonomi ve uluslararası ilişkiler alanında almıştır. Şu anda Oxford Üniversitesi'nde ekonomi doktorası çalışmalarını sürdürmektedir.

Ortadoğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Politika Programı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP) ve Dünya Bankası Türkiye Ofisleri, “2009 Küresel İnsani Gelişme Raporu, Engelleri Aşmak: Serbest Dolaşım ve İnsani Gelişme” konulu seminer kapsamında BMKP’den Dr. Francisco Rodríguez’i ağırladı. Dr. Rodríguez “2009 Küresel İnsani Gelişme Raporu, Engelleri Aşmak: Serbest Dolaşım ve İnsani Gelişme” başlıklı sunumunda göçün, refahın farklı boyutları üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Dr. Rodríguez, göç konusuyla ilgili önemli noktalara değindi ve sınırların insan refahının üzerinde neden büyük bir etkisi olduğunu anlattı. Rapora göre, düşük vasıflı iç göçmenler yüksek vasıflılara göre daha fazla kazanç sağlayabiliyor. Ayrıca göçmenlerin çocuklarının yaşamlarını sürdürme şansları ebeveynlerine göre çok daha fazla. Göçmen ailelerde çocuk sayısının az ve bu çocukların okula kaydettirilmesi oranının yüksek olması oldukça olası. Seminerin sonunda, Dr. Rodríguez göçün olumlu sonuçlarının olmasıyla birlikte, temel haklara sahip olmayan ve kamu hizmetlerinden yararlanamayan düşük vasıflı göçmenler üzerinde olumsuz etkilerinin de olabileceğini belirtti. Uzun vadede göçmen işçi talebini karşılayabilmek için, göç kanallarına serbestlik getirmek ve basitleştirmek gerekmektedir. Ancak göçmenlerin temel haklara (örneğin, ayrımcılığa maruz kalmama, zorla çalıştırmaya karşı koruma, aynı iş türleri için eşit ücretlerin ödenmesi) erişimini sağlamak eşitliğin sürdürülmesi açısından anahtar rol oynamaktadır.

Kısa Özgeçmiş
Francisco Rodríguez, İnsani Gelişme Raporu Ofisi Politika Danışmanı ve Araştırma Ekibi’nin Başkanıdır. Harvard Üniversitesi’nden Ekonomi alanında doktora derecesini alan Rodríguez ayrıca Maryland Üniversitesi College Park, Instituto de Estudios Superiores de Administración ve Wesleyan Üniversitesi’nde dersler vermektedir. 2000-2004 yılları arasında Venezuela Millet Meclisi’nde Baş Ekonomistlik görevini yürütmüştür. Dr. Rodríguez’in, Journal of Economic Growth, NBER Macroeconomics Annual, Economic Development and Cultural Change, Economics and Politics ve Foreign Affairs gibi birçok ekonomi ve kamu politikası yayınında kırkın üzerinde makalesi yayımlanmıştır.